मोरङ। बिहानको उज्यालोसँगै गाउँ ब्युँझिन्छ। तर धेरै महिलाका लागि दिन अझै पनि घरधन्दा, खेतबारी र पारिवारिक जिम्मेवारीमै सीमित छ। आफ्नै पहिचान र आम्दानीको सपना देख्ने धेरै महिलाका लागि अवसर अझै सहज छैन। यही यथार्थलाई बदल्ने अभियानमा निरन्तर सक्रिय छिन् प्रगति महिला समाजकी अध्यक्ष पार्वती गच्छदार।
उनको अथक प्रयासले आज मोरङदेखि सर्लाहीसम्मका सयौं महिलामा आत्मनिर्भर बन्ने उत्साह जागेको छ। ढाका खादा बुनाइ, सिलाइ–कटाइ तथा उद्यमशीलतासम्बन्धी सीपमार्फत महिलालाई आर्थिक रूपमा सबल बनाउने उनको अभियानले धेरैको जीवनमा नयाँ आशा भरेको छ।
जागिरभन्दा समाजसेवा रोज्ने साहस
स्थायी जागिर, नियमित आम्दानी र सुरक्षित भविष्यको बाटो छाडेर पार्वतीले सामाजिक सेवाको चुनौतीपूर्ण यात्रालाई रोजिन्। धेरैले उनको निर्णयलाई जोखिमपूर्ण ठाने, तर उनले त्यसलाई समाजप्रतिको जिम्मेवारीका रूपमा ग्रहण गरिन्।
“महिलालाई अवसर र सीप दिन सकियो भने उनीहरूले आफ्नो मात्र होइन, परिवार र समाजकै भविष्य बदल्न सक्छन्,” उनी भन्छिन्। यही विश्वासका साथ उनी गाउँ–गाउँ पुगेर महिलालाई सीप, आत्मविश्वास र स्वरोजगारसँग जोडिरहेकी छन्।
दुर्गम बस्तीबाट सुरु भएको परिवर्तन
पार्वतीको अभियान कुनै कार्यालय वा बैठक कोठाबाट सुरु भएको होइन। गाउँका धुलाम्मे बाटो, पहाडी उकाली–ओराली र दुर्गम बस्तीका आँगनसम्म पुगेर उनले महिलालाई सीप सिकाउने काम गरिन्।
कहिले पैदल यात्रा, कहिले कठिन भूगोल पार गर्दै उनले महिलालाई ढाका बुनाइ, सिलाइ–कटाइ तथा उद्यमशीलतासम्बन्धी तालिम प्रदान गरिन्। यी तालिमले महिलालाई केवल सीप मात्र होइन, आत्मविश्वास, आत्मसम्मान र आफ्नै खुट्टामा उभिने साहस पनि दिएको छ।
मोरङदेखि सर्लाहीसम्म फैलिएको प्रभाव
गत वर्ष सुन्दरहरैंचा नगरपालिकाको सहयोगमा सञ्चालन गरिएको ढाका बुनाइ तालिमबाट पाँच जना महिला सफलतापूर्वक स्वरोजगार बन्न सफल भए। उनीहरूले आफ्नै घरबाट उत्पादन सुरु गरेर आम्दानीको बाटो खोलेका छन्।
यस्तै, सर्लाहीको ईश्वरपुर नगरपालिकामा पनि पार्वती गच्छदारको नेतृत्वमा महिलालाई सीपमूलक तालिमसँग जोड्ने कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ। विभिन्न स्थानीय तहसँग सहकार्य गर्दै उनी महिलाको आर्थिक सशक्तीकरणका लागि निरन्तर खटिएकी छन्।
मिक्लाजुङमा सीपले फेरिएको जीवन
हालै मिक्लाजुङ गाउँपालिका–५ को आर्थिक सहयोगमा प्रगति महिला समाजद्वारा सञ्चालित एकमहिने ढाका खादा बुनाइ तालिम सम्पन्न भयो। तालिममा सहभागी महिलाहरूले विभिन्न डिजाइनका ढाका खादा बुन्ने व्यावसायिक सीप हासिल गरेका छन्।
समापन समारोह केवल प्रमाणपत्र वितरणको कार्यक्रम मात्र थिएन, त्यो महिलाको आत्मविश्वास र नयाँ सम्भावनाको उत्सव बनेको थियो। आफ्नै हातले बुनेका ढाका हेर्दै धेरै सहभागी भावुक बने।
तालिमपछि सहभागीहरूलाई पाँच–पाँच थान ढाका बुनाइ तान प्रदान गरिएको छ। ती तान केवल उपकरण होइनन्, भविष्यमा घरमै बसेर आम्दानी गर्ने अवसरका ढोका हुन्।
‘राहत होइन, सीप चाहिन्छ’
कार्यक्रममा बोल्दै मिक्लाजुङ–५ का वडा अध्यक्ष मेघनाथ तामाङले राहतभन्दा सीप आवश्यक रहेको बताए।
उनले भने, “हामी राहत बाँड्नेभन्दा सीप बाँड्ने पक्षमा छौं। सीप सिकेपछि मानिसले जीवनभर आम्दानी गर्न सक्छ। त्यसैले आवश्यकता अनुसारका तालिम सञ्चालन गरेर महिला तथा युवालाई स्वरोजगारतर्फ उन्मुख गराउने हाम्रो लक्ष्य हो।”
उनका अनुसार ढाका उत्पादनको बजार विस्तार हुँदै गएको छ र स्थानीय महिलाले यो अवसरलाई सदुपयोग गर्न सके घरमै बसेर राम्रो आम्दानी गर्न सक्छन्।
आत्मविश्वासको नयाँ यात्रा
तालिममा सहभागी सुष्मा राईले यो अनुभवले आफ्नो सोच नै बदलिएको बताइन्। पहिले केही गर्न सकिँदैन जस्तो लाग्थ्यो। अहिले आफ्नै हातले खादा बुन्न सक्छु। अब यसलाई व्यवसायका रूपमा अगाडि बढाउने योजना छ,” उनले भनिन्।
प्रशिक्षक सुनिता तामाङका अनुसार सहभागीहरूको लगनशीलता र निरन्तर अभ्यासले ढाका उत्पादनलाई दिगो आम्दानीको माध्यम बनाउन सकिन्छ। बजारसँग जोड्न सके महिलाले राम्रो आर्थिक लाभ लिन सक्ने उनको विश्वास छ।
एक धागोले बुन्दै अनेक सपना
एक महिनाअघि धागो र तानसँग अपरिचित रहेका हातहरू आज आत्मविश्वासका साथ ढाका बुन्न सक्षम भएका छन्। ती हातहरूले अब केवल खादा मात्र बुन्दैनन्, आफ्नै भविष्य पनि निर्माण गरिरहेका छन्।
पार्वती गच्छदारको अभियानले एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ—परिवर्तनका लागि ठूलो लगानी वा ठूलो घोषणा आवश्यक पर्दैन। सही अवसर, आवश्यक सीप र दृढ इच्छाशक्ति भए महिलाहरूले आफ्नो जीवन मात्र होइन, परिवार र समाजको भविष्यसमेत बदल्न सक्छन्।
मिक्लाजुङदेखि सुन्दरहरैंचा हुँदै सर्लाहीसम्म फैलिएको यो अभियान आज हजारौं महिलाका लागि आत्मनिर्भरता, सम्मान र नयाँ सम्भावनाको उज्यालो आशा बनेको छ।
